Chcesz włączyć przekaźnik w domu, będąc poza zasięgiem domowego Wi-Fi? Pierwsza myśl to często instalacja systemu smart home, dodatkowego serwera albo konfiguracja routera. Przy prostym zadaniu można zacząć znacznie skromniej: od płytki ESP32 z przekaźnikami i bota Telegrama.

Wysyłasz wiadomość z telefonu, ESP32 odbiera polecenie przez internet i zmienia stan przekaźnika. Telefon może korzystać z internetu komórkowego, a płytka z domowego Wi-Fi. Nie muszą być w tej samej sieci.

Na przykładzie dwukanałowej płytki IMZ ESP32 Relay Board pokażemy, jak działa takie sterowanie i jak program zamienia wiadomość /on1 na włączenie pierwszego kanału.

Co będzie potrzebne?

Przygotuj moduł, jeden konwerter USB–UART i przewody F–F. Konwertery w jednym wierszu to trzy alternatywy — wybierz jeden i ustaw logikę 3.3V. Przy ręcznym wgrywaniu wystarczą TXD, RXD i GND.

ProduktDo czego służy
IMZ ESP32 2-RelayIMZ ESP32 Relay Board 2 DC
1 sztuka — płytka ESP32 z dwoma przekaźnikami.
USB–UART
Przewody F–F, 20 cmPrzewody F–F, 20 cm
Co najmniej 3 żyły do połączenia TX, RX i GND. Końcówki F–F pasują do wystających pinów goldpin.
Przykładowy kabel USB-A – USB-CKabel USB-C — opcjonalnie
Dobierz do sposobu zasilania. Płytka nie ma gniazda USB-C: potrzebny jest odpowiedni adapter wyprowadzający zasilanie na zaciski. Do pokazanych konwerterów USB-A kabel USB-C nie jest potrzebny.
Zobacz kable USB w ofercie →
Zasilacz uniwersalny 30W SY668Zasilacz uniwersalny 30W SY668
Wybierz stabilizowane 5V do wejścia 5V albo 6–12V do VCC. Dopasuj złącze lub przewód do zacisków płytki; przy ładowarce USB potrzebny jest adapter z wyjściem 5V.
Zobacz zasilacze → · Zobacz ładowarki →

Potrzebny będzie też komputer z Arduino IDE i obsługą ESP32, biblioteki UniversalTelegramBot oraz ArduinoJson, sieć Wi-Fi z internetem i telefon z Telegramem. Do sterowania przygotuj własnego bota. Pierwsze uruchomienie nie wymaga podłączania odbiornika do przekaźników.

Podłączenie programatora i pierwsze uruchomienie tej płytki opisaliśmy w projekcie sterowania przekaźnikami przez panel WWW. Tutaj zmienia się sposób przekazywania poleceń: zamiast otwierać lokalną stronę, piszesz do bota.

Jak polecenie dociera do domu?

Telefon, internet i sterownik ESP32 — zdalne sterowanie przekaźnikami

Telefon → Telegram → ESP32 → przekaźnik.

Bot jest rozmową w Telegramie, do której wysyłasz polecenia. ESP32 regularnie pyta serwer Telegrama, czy pojawiły się nowe wiadomości. Gdy znajdzie dozwoloną komendę od uprawnionego użytkownika, wykonuje ją i odsyła odpowiedź.

To ESP32 nawiązuje połączenie wychodzące. Dlatego w tym rozwiązaniu nie potrzebujesz publicznego adresu IP ani przekierowania portów na routerze. Nie wystawiasz też panelu płytki bezpośrednio do internetu.

Nie trzeba uruchamiać całej platformy smart home. Po stronie domu wystarczą zasilana płytka, Wi-Fi i dostęp do internetu. Po stronie użytkownika — telefon z Telegramem i połączeniem z siecią. Pośrednikiem pozostaje usługa Telegram, od której dostępności zależy komunikacja.

Co można w ten sposób sterować?

Przekaźnik działa jak przełącznik sterowany elektrycznie. Program w ESP32 załącza jego cewkę, a styki zmieniają połączenie w zewnętrznym obwodzie.

Może to być proste włączanie oświetlenia niskonapięciowego, wentylatora DC albo sygnału zezwolenia w innym urządzeniu. Dobór przekaźnika i połączeń zależy od odbiornika: jego napięcia, prądu oraz rodzaju obciążenia.

Na początek nie podłączaj niczego do zacisków przekaźnika. Dioda kanału i charakterystyczne kliknięcie wystarczą, żeby sprawdzić drogę od wiadomości na telefonie do reakcji płytki. Obwody sieciowe 230V wymagają właściwego montażu, obudowy i odpowiednich kwalifikacji — nie są potrzebne do poznania tego projektu.

Bot, token i dostęp do sterownika

Własnego bota tworzysz przez oficjalnego BotFather. Otrzymasz token, którym program ESP32 uwierzytelnia się w usłudze. Szczegółową procedurę opisuje instrukcja Telegrama.

W programie podajesz dane domowej sieci Wi-Fi, token bota i identyfikator dozwolonego czatu. Przed pierwszą próbą otwórz rozmowę ze swoim botem i wyślij /start.

Znajomość nazwy bota nie powinna wystarczać do sterowania przekaźnikiem. Program musi sprawdzać, z jakiego czatu pochodzi wiadomość. W prostym wariancie korzystamy z jednej prywatnej rozmowy; obsługa grup wymaga osobnego ustalenia uprawnień nadawców.

Token traktuj jak hasło. Nie umieszczaj go na zrzutach ekranu ani w udostępnianym kodzie. Jeżeli zostanie ujawniony, unieważnij go przez BotFather i wpisz do urządzenia nowy.

Od wiadomości do włączenia przekaźnika

Nie trzeba pisać własnego komunikatora. Biblioteka UniversalTelegramBot obsługuje rozmowę z API Telegrama. Nasz program sprawdza tekst wiadomości i decyduje, co zrobić z wyjściem.

Przyjmujemy pięć prostych poleceń:

Wiadomość do bota Reakcja programu
/on1 Włączenie pierwszego przekaźnika
/off1 Wyłączenie pierwszego przekaźnika
/on2 Włączenie drugiego przekaźnika
/off2 Wyłączenie drugiego przekaźnika
/status Odpowiedź ze stanami obu wyjść

Komenda „włącz” jest jednoznaczna. Jeśli wyślesz /on1 drugi raz, przekaźnik pozostanie włączony. To wygodniejsze niż polecenie „przełącz”, którego skutek zależałby od poprzedniego stanu.

Najpierw ustawiamy wyjścia

Na opisanej płytce P280 przekaźniki są aktywne stanem wysokim: HIGH je włącza, a LOW wyłącza. Podczas uruchamiania programu przygotowujemy oba GPIO:

const int RELAY1 = 16;
const int RELAY2 = 17;

void setup() {
  pinMode(RELAY1, OUTPUT);
  pinMode(RELAY2, OUTPUT);
  digitalWrite(RELAY1, LOW);
  digitalWrite(RELAY2, LOW);

  // Dalej: połączenie z Wi-Fi i przygotowanie klienta Telegrama.
}

pinMode(..., OUTPUT) ustawia pin jako wyjście. digitalWrite() nadaje mu stan niski lub wysoki. Na płytce przekaźnikowej odpowiedni układ sterujący zamienia ten sygnał na załączenie przekaźnika — nie podłączamy jego cewki bezpośrednio do GPIO.

Te numery pinów i poziomy dotyczą wskazanego wariantu płytki. Przy innym module trzeba dopasować konfigurację; niektóre przekaźniki włączają się stanem niskim.

Potem sprawdzamy odebraną wiadomość

Oto fragment obsługi pierwszego kanału. Zakłada przygotowany obiekt bot i wpisany CHAT_ID dozwolonej prywatnej rozmowy. To objaśnienie działania, nie samodzielny szkic do wgrania:

void handleNewMessages(int liczbaWiadomosci) {
  for (int i = 0; i < liczbaWiadomosci; i++) {
    String chatId = bot.messages[i].chat_id;
    String tekst = bot.messages[i].text;

    // Polecenia z innych czatów pomijamy.
    if (chatId != CHAT_ID) {
      continue;
    }

    if (tekst == "/on1") {
      digitalWrite(RELAY1, HIGH);
      bot.sendMessage(chatId, "Wyjście 1: włączone", "");
    } else if (tekst == "/off1") {
      digitalWrite(RELAY1, LOW);
      bot.sendMessage(chatId, "Wyjście 1: wyłączone", "");
    }
  }
}

Cała decyzja sprowadza się do trzech pytań: kto napisał, co napisał i które wyjście należy zmienić? Biblioteka dostarcza wiadomość, a digitalWrite(RELAY1, HIGH) wykonuje właściwe sterowanie. Drugi przekaźnik obsługuje się tak samo, używając jego komend i pinu.

Skąd program wie, że przyszło coś nowego?

W pętli programu wywołujemy pobranie wiadomości:

int nowe = bot.getUpdates(bot.last_message_received + 1);

if (nowe > 0) {
  handleNewMessages(nowe);
}

getUpdates() pyta Telegram o nowe zdarzenia. Numer last_message_received + 1 pozwala poprosić o kolejne wiadomości, zamiast stale wracać do tej samej. Pomiędzy zapytaniami należy zachować odstęp; reakcja nie jest natychmiastowa i zależy także od sieci.

Połączenie HTTPS powinno korzystać z weryfikacji certyfikatu serwera i prawidłowego czasu urządzenia. Przykład konfiguracji znajdziesz w EchoBot dla ESP32. Nie wyłączaj weryfikacji certyfikatu jako sposobu na usunięcie błędu połączenia.

Pierwsza próba spoza domowego Wi-Fi

Po skonfigurowaniu i wgraniu pełnego programu pozostaw płytkę połączoną z domową siecią. Zaciski przekaźników na razie pozostaw bez obciążenia.

  1. W telefonie wyłącz Wi-Fi i korzystaj z transmisji komórkowej.
  2. Otwórz rozmowę z botem i wyślij /on1.
  3. Sprawdź odpowiedź oraz reakcję pierwszego kanału. Podczas tej próby możesz nadal stać obok płytki — ważne, że telefon korzysta z innej sieci.
  4. Wyślij /off1, a następnie sprawdź drugi przekaźnik.
  5. Poleceniem /status odczytaj stany wyjść zapisane lub odczytane przez program.

Odpowiedź „włączone” oznacza, że program ustawił wyjście. Nie jest pomiarem położenia styków ani potwierdzeniem pracy podłączonego urządzenia. Do takiego potwierdzenia potrzebny jest dodatkowy sygnał zwrotny, np. z czujnika.

Co się stanie, gdy zniknie internet?

Przed podłączeniem odbiornika ustal, czy po utracie sieci wyjście ma zachować stan, czy zostać wyłączone. To decyzja zależna od zastosowania i musi być uwzględniona w programie.

Ważne są także zaległe polecenia. Jeśli wyślesz „włącz”, gdy ESP32 jest odłączone, wiadomość może czekać na odbiór. Po powrocie połączenia niekoniecznie nadal chcesz ją wykonać. Sterownik powinien mieć określoną zasadę odrzucania starych komend, np. po starcie wymagać nowego polecenia i podczas pracy sprawdzać czas wiadomości. Same krótkie fragmenty kodu powyżej nie realizują tej obsługi.

Zdalna komenda nie zastępuje lokalnego sposobu wyłączenia urządzenia. W zastosowaniach wymagających szybkiej lub pewnej reakcji nie można uzależniać jej wyłącznie od internetu i komunikatora.

Dwa przekaźniki zamiast całego systemu smart home

Jeśli potrzebujesz kilku prostych poleceń i odpowiedzi na telefonie, Telegram może być wystarczającym interfejsem. Nie budujesz osobnej aplikacji, nie utrzymujesz dodatkowego serwera i nie musisz zaczynać od rozbudowanej automatyki domowej.

Ten sam sposób komunikacji można później wykorzystać do odczytu temperatury, sprawdzania stanu wejścia lub wysyłania powiadomień. O takim kierunku zastosowania piszemy też w artykule o powiadomieniach SMS z ESP32. W Telegramie komunikacja może działać w obie strony: urządzenie daje znać o zdarzeniu, a Ty odsyłasz polecenie.

Pozostałe płytki z serii IMZ ESP32 Relay Board

Ten sam sposób sterowania przez Telegram można zastosować na pozostałych płytkach z serii IMZ ESP32 Relay Board. Korzystają z tego samego ESP32, a różnią się liczbą przekaźników i sposobem zasilania.

W przykładzie dla IMZ ESP32 Relay Board 2 DC przypisania wyglądają tak:

const int RELAY1 = 16;
const int RELAY2 = 17;

Dla innego wariantu wpisz GPIO podane w jego dokumentacji oraz dopasuj stan załączający przekaźnik. Nie zakładaj, że numery pinów są takie same we wszystkich płytkach.

Przy zmianie liczby kanałów dostosuj też ich obsługę: dla jednego przekaźnika usuń komendy drugiego, a dla czterech dodaj wyjścia oraz polecenia /on3, /off3, /on4 i /off4. Odpowiedź na /status powinna uwzględniać wszystkie używane kanały. Połączenie z Telegramem i sposób sprawdzania dozwolonego czatu pozostają takie same.

W Arduino IDE pozostaje profil ESP32 Dev Module. Zasilanie podłącz zgodnie z instrukcją wybranego wariantu płytki.